Stablecoin Nedir? USDT ve USDC Farkı

Kripto paralarla ilgilenen herkes er ya da geç stablecoin kavramıyla karşılaşır. Fiyatı gün içinde sert hareket edebilen coinlerin yanında, değerini sabit tutmayı hedefleyen bu tokenlar piyasanın en çok kullanılan araçları arasındadır. En bilinen iki örnek USDT ve USDC'dir. İkisi de dolara sabitlenmeyi hedefler, ama yapıları ve ihraççıları farklıdır. Bu yazıda stablecoin'in ne olduğunu, türlerini, USDT ile USDC arasındaki farkları ve kullanırken dikkat edilmesi gereken noktaları anlatıyoruz.

Stablecoin Nedir?

Stablecoin, değerini bir referans varlığa sabitlemeyi hedefleyen kripto tokendır. Referans varlık çoğunlukla ABD dolarıdır; yani bir stablecoin'in hedefi 1 dolar değerinde kalmaktır. Bazı stablecoinler euro gibi başka para birimlerine ya da altın gibi emtialara sabitlenir.

Stablecoinler blokzincir üzerinde çalışır. Bu sayede bir cüzdandan diğerine diğer kripto paralar gibi gönderilebilir, günün her saatinde transfer edilebilir. Kripto piyasasında işlem çiftlerinin önemli bir kısmı stablecoinlerle kurulur; birçok kişi bir pozisyonu kapattığında bakiyesini stablecoin'de bekletir.

Stablecoin Türleri

İtibari Para Destekli

En yaygın türdür. İhraççı şirket, piyasaya sürdüğü her token için rezervinde nakit ya da kısa vadeli devlet tahvili gibi varlıklar tuttuğunu beyan eder. Kullanıcı tokenı ihraççıya iade ettiğinde karşılığında dolar alabilir. USDT ve USDC bu gruptadır.

Kripto Teminatlı

Bu modelde stablecoin, akıllı sözleşmelere kilitlenen başka kripto paralarla teminatlandırılır. Teminat değeri dalgalı olduğu için genellikle basılan stablecoin'den daha fazla teminat yatırılması istenir. Teminat değeri belirli bir eşiğin altına düşerse pozisyon otomatik olarak tasfiye edilir.

Algoritmik

Bu tür stablecoinler sabitliği bir rezerv yerine arz ve talebi ayarlayan kurallarla korumaya çalışır. Model kâğıt üzerinde işler görünse de baskı anlarında kırılgan olabilir. 2022'de büyük bir algoritmik stablecoin'in sabitini kaybedip çöküşü, bu modelin risklerini geniş kitlelere gösterdi.

USDT Nedir?

USDT, Tether şirketi tarafından çıkarılan ve dolara sabitlenmeyi hedefleyen stablecoin'dir. Piyasadaki en eski ve en yaygın kullanılan stablecoinlerden biridir. Çok sayıda blokzincir ağında çıkarılmıştır; bu yüzden aynı USDT farklı ağlarda farklı token sözleşmeleriyle bulunur.

Tether rezervleri hakkında düzenli raporlar yayımlar. Geçmişte rezervlerin içeriği ve şeffaflığı konusunda eleştiriler aldı; bu konu USDT tartışmalarında hâlâ sık gündeme gelir.

USDC Nedir?

USDC, Circle şirketi tarafından çıkarılan dolar sabitli bir stablecoin'dir. O da birden fazla blokzincir ağında bulunur. Circle, rezervleriyle ilgili düzenli bağımsız denetim raporları yayımlar ve düzenlemelere uyum konusunu öne çıkaran bir yaklaşım benimser.

USDC de risksiz değildir. Mart 2023'te rezervlerinin bir kısmının tutulduğu bir ABD bankasında yaşanan sorun sonrasında USDC kısa bir süre 1 doların altına indi, ardından sabitine geri döndü. Bu olay, itibari para destekli stablecoinlerin de bankacılık sistemine bağlı riskler taşıdığını gösterdi.

USDT ve USDC Farkı

Konu	USDT	USDC
İhraççı	Tether	Circle
Destek türü	İtibari para ve benzeri varlıklar	İtibari para ve kısa vadeli tahviller
Raporlama	Düzenli rezerv raporları	Düzenli bağımsız denetim raporları
Ağlar	Birden fazla blokzincir	Birden fazla blokzincir
Öne çıkan yön	Yaygınlık ve işlem çiftlerinde kullanım	Şeffaflık ve düzenleme uyumu vurgusu

Hangisinin "daha iyi" olduğu, kullanım amacına ve kişinin hangi riski daha önemli gördüğüne bağlıdır. Bazı kullanıcılar riski dağıtmak için bakiyelerini tek bir stablecoin'de tutmaz.

Stablecoin Neden Bu Kadar Yaygın?

Stablecoinlerin yaygınlaşmasının birkaç pratik nedeni vardır. Birincisi, kripto piyasasında pozisyon kapatan biri bakiyesini bankaya geri çekmek yerine piyasanın içinde, değeri görece sabit bir varlıkta bekletebilir. Bu, bir sonraki işlem için hızlı hareket etmeyi kolaylaştırır.

İkincisi, stablecoinler blokzincir üzerinde çalıştığı için transferler banka çalışma saatlerine bağlı değildir. Hafta sonu ya da gece yarısı da gönderim yapılabilir. Ağa göre değişen bir işlem ücreti ödenir ve transfer çoğu zaman dakikalar içinde tamamlanır.

Üçüncüsü, merkeziyetsiz finans uygulamalarının büyük kısmı stablecoinleri temel araç olarak kullanır. Borç verme, likidite sağlama ve benzeri işlemlerde dalgalı bir varlık yerine stablecoin kullanmak hesapları sadeleştirir.

Bu kolaylıkların her biri, aynı zamanda bir sorumluluk getirir. Stablecoin'in değeri sabit görünse de onu tutan cüzdanın, gönderimde seçilen ağın ve kullanılan platformun riskleri ortadan kalkmaz. Değerin sabit olması, varlığın güvende olduğu anlamına gelmez. Bu yüzden stablecoin kullananların, tokenı hangi ağda tuttuğunu, cüzdanının yedeğini nerede sakladığını ve hangi ihraççının tokenını kullandığını bilmesi gerekir. Aşağıdaki riskler bu soruların neden önemli olduğunu gösterir.

Stablecoin Riskleri

• Sabit kaybı (depeg): Stablecoin, piyasada kısa ya da uzun süre 1 doların altında işlem görebilir.
• İhraççı riski: Rezervlerin gerçekten beyan edildiği gibi tutulması ihraççıya bağlıdır.
• Dondurma yetkisi: USDT ve USDC ihraççıları, belirli durumlarda belirli adreslerdeki tokenları dondurabilir. Bu, merkezi stablecoinlerin bir özelliğidir.
• Düzenleme riski: Avrupa Birliği'nin MiCA düzenlemesi gibi kurallar, hangi stablecoinin nerede sunulabileceğini etkileyebilir.
• Yanlış ağ riski: Aynı stablecoin birçok ağda bulunduğu için gönderimde ağ seçimi kritik önem taşır.

Stablecoin Gönderirken Dikkat

Stablecoin transferlerinde en sık yapılan hata, alıcının desteklemediği bir ağdan gönderim yapmaktır. Gönderen ve alan tarafın aynı ağı seçtiğinden emin olunmalıdır. Bu konuyu ağ seçimi rehberimizde ayrıntılı anlattık. Stablecoinleri kendi cüzdanında tutmak isteyenler için soğuk ve sıcak cüzdan farkı ile kurtarma kelimelerinin saklanması yazılarımız da yol gösterir.

Vadeli işlemlerde teminat olarak stablecoin kullanılması da yaygındır. Bu kullanımın mantığını spot ve vadeli işlem farkı yazımızda bulabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Stablecoin her zaman 1 dolar mıdır?

Hayır. Hedef 1 dolardır, ama piyasada küçük sapmalar sık görülür; baskı anlarında daha büyük sapmalar da yaşanabilir. Sabitin korunması garanti değildir.

USDT ile USDC arasındaki temel fark nedir?

İhraççıları ve raporlama yaklaşımları farklıdır. USDT'yi Tether, USDC'yi Circle çıkarır. İkisi de dolara sabitlenmeyi hedefler ve birden fazla ağda bulunur.

Stablecoin faiz getirir mi?

Stablecoin'in kendisi faiz getirmez. Bazı platformlar stablecoin yatırılması karşılığında getiri sunar, ancak bu getiri o platformun riskleriyle birlikte gelir.

Aynı USDT farklı ağlarda aynı şey midir?

Aynı ihraççı tarafından çıkarılır ve aynı değeri hedefler, ama her ağdaki token ayrı bir sözleşmedir. Bir ağdaki USDT, başka bir ağdaki adrese doğrudan gönderilemez.

Bu yazı eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.